Awangardowe archiwum. Eksperymentalne zapisy życia Franciszki i Stefana Themersonów - Sroka Honorata - książka

Książka ta jest wyjątkową monografią, skupiającą się na jednej z największych kolekcji awangardowej w Europie, czyli Archiwum Franciszki i Stefana Themersonów. Honorata Sroka zadaje kluczowe pytanie o sposób realizacji idei awangardowych w ramach archiwum. Jednak tytułowa spuścizna wykracza poza samą problematykę awangardową, proponując nowe teoretyczne spojrzenie na kolekcje artystyczne. Analizując działalność Themersonów w kontekście innych instytucji, takich jak muzea, galerie czy szkoły, które przyjęły eksperymentalne podejście, autorka wprowadza koncepcję „awangardowego archiwum”. Dzięki temu narzędziu możliwe jest analizowanie kolekcji artystów, którzy odrzucają tradycyjne podejście do zachowywania historii. Sroka, bazując na wcześniejszych badaniach nad Themersonami, odkrywa nowe obszary i problemy w ich twórczości, a także prezentuje własne doświadczenia z odbiorem ich prac intermedialnych. Dzięki temu osiąga spójność w interpretacji i wnosi oryginalną koncepcję archiwum awangardowego, która z pewnością znajdzie miejsce w badaniach nad awangardą.

Zdaniem prof. dr. hab. Andrzeja Hejmeja z Uniwersytetu Jagiellońskiego, książka ta jest pionierska i odkrywcza, mająca znaczenie zarówno dla historyków awangardy, jak i dla szerokiego grona badaczy kultury, literatury i sztuki. Dr hab. Przemysław Strożek z Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk docenia odwagę Sroki w podjęciu się tego złożonego tematu, zaznaczając, że w Polsce nie było podobnych analiz dotyczących archiwów awangardowych twórców. Z kolei dr hab. Wojciech Drąg z Uniwersytetu Wrocławskiego chwali autorkę za pasję i erudycję w opisie pracy Themersonów, podkreślając, że monografia jest wynikiem trudnej pracy w archiwach w miastach takich jak Warszawa, Łódź, Londyn czy Hamilton w Kanadzie. Książka stanowi projekt o dużej wartości emocjonalnej i intelektualnej dla Sroki.

Honorata Sroka jest adiunktem w Instytucie Badań Literackich PAN oraz kierowniczką projektów dotyczących archiwów awangard, autohistorycyzacji artystów i eksperymentalnego zapisu życia, finansowanych przez różne instytucje. Jest także współredaktorką książki "A Hundred Years of Avant-Gardes. The Literary Experiment in Poland and Beyond 1917–2017", która zostanie opublikowana w 2025 roku przez Brill.